محمد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

برای دیگر کاربردهای واژهٔ محمد به صفحهٔ محمد (ابهام‌زدایی) مراجعه کنید.

معراج یا سفر شبانه محمد به آسمانها، سوار بر مرکبش بُراق، در صفحه‌ای از یک نسخه بوستان سعدی متعلق به سال ۱۵۱۴ میلادی (نقاش: نامعلوم، خطاط: سلطان محمد نور بخارا)

ابوالقاسم محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم (‎۵۷۰-۶۳۲) بنیانگذار و پیامبر دین اسلام و در نظر مسلمانان، آخرین و بزرگترین پیامبر در سلسله پیامبران خدا میباشد. مسلمانان محمد را تحویل دهنده کتاب آسمانی قرآن و بازگرداننده آیین اصلی و تحریف نشده یکتاپرستی (یا همان دین آدم، ابراهیم، موسی، نوح، عیسی و سایر پیامبران پذیرفته شده در اسلام) میدانند.^[۱][۲][۳] او همچنین به عنوان یک سیاستمدار، بازرگان، فیلسوف، خطیب، قانون‌گذار، اصلاح‌طلب، فرمانده جنگی، و برای مسلمانان و پیروان برخی مذاهب دیگر مأمور تعلیم فرامین الهی محسوب میشود. ^[۴] به‌عقیده مسلمانان و به تصریح قرآن، محمد قبل از دریافت وحی یا بعثت همچون پدرانش به دین حنیف که آنرا آیین ابراهیم و برمبنای یکتاپرستی میدانند، بوده‌است.^[۵]

محمد در سال ۵۲ قبل از هجرت در مکه در عربستان به دنیا آمد. او هنگام طفولیت یتیم شد و تحت سرپرستی عمویش به سن رشد رسید. در دوران جوانی به شغل بازرگانی مشغول بود، و نخستین بار در سن ۲۶ سالگی ازدواج کرد. ناخشنود از زندگی در مکه، محمد هر سال یک ماه را در یک غار در یکی از کوه‌های اطراف آن دیار به تعمق، اندیشه و عبادت سپری میکرد. بر اساس اعتقاد مسلمانان، محمد در این مکان و در سن ۴۰ سالگی از طرف خداوند به پیامبری برگزیده شد و شروع به دریافت وحی یا آیات الهی نمود. سه سال بعد او به صورت عمومی به تبلیغ اینکه «خداوند (الله) یکتاست» و اینکه تسلیم کامل به او تنها مسیر (دین)^[۶] قابل قبول برای خداوند بوده و اینکه او خود همچون دیگر پیامبران کیش یکتاپرستی، فرستاده خداست، پرداخت.^[۷][۸][۳]

در ابتدا، تعداد اندکی از او پیروی نمودند که با مخالفت برخی قبیله‌های مکه روبرو گشتند. با محمد و پیروانش در مکه با خشونت رفتار میشد و او جهت رهایی از آزار و اذیت او و پیروانش به شهر یثرب (که بعدها مدینه‌النبی نامیده شد) در سالی که نخستین سال هجری شمسی و قمری محسوب میشود، مهاجرت کرد. در مدینه محمد موفق شد که قبایل در حال جنگ را متحد کرده، و پس از هشت سال جنگ با مکه، به همراه پیروانش که تا آن زمان ده هزار نفر شده بودند مکه را فتح کند. ده سال پس از هجرت و چند ماه پس از بازگشت به مدینه از حج وداعش با پیروان، محمد به بستر بیماری افتاد و درگذشت در حالیکه هنگام مرگ او اکثر شبه‌جزیره عربستان به اسلام گرویده بودند.^[۹] آیات یا نشانه‌های خداوند که محمد آنها را به صورت وحی دریافت و تا هنگام مرگش اعلام نمود، قرآن را تشکیل داده و توسط مسلمانان به عنوان «کلام خدا» گرامی داشته میشود. بجز قرآن، زندگی محمد (سیره) و روایات از او (سنت) نیز برای مسلمانان از اهمیت خاصی برخوردار است. آنان از محمد و دیگر پیامبران اسلام به احترام یاد کرده و همواره با شنیدن یا ادای نام محمد، بر او درود میفرستند.^[۱۰]

به عقیده محققان، درکنار درک اسلامی از محمد، لازم است برداشت عقلانی اندیشمندان و خاورشناسان غربی مخصوصا در قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی نیز مورد توجه قرار گیرد. همچنین ضمن بررسی شواهد تاریخی و باور و درک مسلمانان از محمد بعنوان پیامبر، درعین حال می‌بایست نظری هم به نوشته‌های مجادله‌انگیز مسیحیان داشت و پاسخی برای آن یافت، که محمد را بعنوان مرتد، روح تاریک، ماهوند^[۱۱](Mahound) و بت پرست یا ضدمسیح (دجال)^[۱۲] توصیف می‌کنند . تاریخ این نوشته‌ها به اوایل قرون وسطی باز میگردد و هنوز هم تا حدودی تصور عمومی غرب را از پیامبر مسلمانان تشکیل می‌دهد،^[۱۳] با این‌حال چنین برداشتی در دوران مدرن افت کرده است.^[۸][۱۴]

محمد بنیانگذار دینی جهانی است که راجع به زندگانی او گزارش‌های فراوان و روشنی در متون تاریخ آمده‌است، با این وجود مانند هر شخصیت تاریخی پیش از دنیای مدرن تمام جزییات زندگی او مشخص نیست. از این‌روی که محمد یکی از تاثیرگذارترین شخصیتهای تاریخ است، زندگانی، اعمال و افکار او طی قرنها، بین موافقان و مخالفانش، محل اختلاف و منازعه بوده‌است و این مسئله سبب گشته تا نگاشتن زندگینامه مشخصی از او دشوار باشد.^[۱۳]

منابع برای بررسی زندگی محمد

قرآن قرن نهم میلادی، میراث اصلی محمد، پیام‌آور اسلام. قرآن گرچه اشارات بسیاری به زندگی محمد ندارد، اما نزد پژوهشوران، نخستین و بهترین منبع برای شناخت محمد و ابعاد زندگی او محسوب میشود.

نوشتار اصلی را بخوانید: صحت تاريخی محمد

نوشتار اصلی را بخوانید: تاريخ نگاری صدر اسلام

قابل اطمينان ترين منبع برای بازسازی زندگی محمد قرآن ميباشد.^[۸] قرآن با اینکه اشاراتی، هر چند اندک به زندگی محمد دارد،^[۱۵] لیکن در مواجهه با رخدادهای تاریخی متغیر روزگار محمد، تصویری با ثبات و صریح از او به‌دست داده و دربرگیرنده اطلاعات نهان وافری از زندگانی محمد ميباشد.^[۸] مسلمانان گرچه قرآن را بزرگترین معجزه پیامبر خود میدانند اما آن را کلام خداوند محسوب مینمایند و نه کلمات محمد. سوای آنکه قرآن، کلام خداوند باشد یا کلام محمد، می‌تواند اولین و مهمترین منبع برای شناخت محمد و ابعاد زندگی او باشد. حتی خاورشناسانی که در منشاء آسمانی قرآن تردید دارند، آن را نوعی دستاورد پیامبرانه محمد و کلید بررسی تحول معنوی او در نظر گرفته‌اند.^[۱۶] قرآنی که امروزه در دسترس میباشد، عموماً در محافل آکادميک غربی به عنوان کلامی برآمده از زبان محمد، در نظر گرفته ميشود زيرا تلاش‌ها برای يافتن آنچه متن دست نخورده و اوليه قرآن، متنی که تفاوتی پراهمیت نسبت به متن امروزی قرآن داشته باشد، ناموفق بوده است.^[۱۷]

برای دوباره‌سازی تاریخی رویدادهای زندگی محمد، در درجه دوم، آثار تاریخی مورخين در قرن سوم و چهارم هجری در دنیای اسلام ميباشد.^[۱۸] که شامل زندگينامه‌های سنتی نوشته شده توسط مسلمانان و اقوالی است که به او نسبت داده شده است. (سيره و حديث).^[۱۹] قديمی‌ترين سيره به جای مانده نوشته ابن اسحاق و با عنوان «زندگی رسول خدا»، حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ سال پس از مرگ محمد نوشته شده است. اگر چه نسخه اصلی اين کتاب اکنون در دست نیست ولی بخش‌هايی از آن در آثار نوشته شده توسط تاریخ‌نگاران بعدی، ابن هشام و طبری به جای مانده است.^[۲۰][۱۵] يک منبع قديمی ديگر تاريخ جنگ های محمد (المغازی) اثر واقدی (مرگ: ۲۰۷ سال پس از هجرت)، و نوشته کاتب و دستیارش، ابن سعد (مرگ: ۲۳۰ سال پس از هجرت) ميباشد.^[۱۸] بسیاری اگر چه نه همه محققين درستی و صحت اين زندگی‌نامه‌های قديمی را پذیرفته‌اند، با این وجود ميزان صحت آنها قابل تعیین نميباشد.^[۱۵] تحقيقات اخير مورخين آنها را به اين سمت هدايت کرده که تفاوتی بين آن نقل قول هايی که مرتبط به مسائل شرعی ميشود و آن هايی که صرفاً تاريخی ميباشند قائل شوند. در مورد اول، نظر بر اين است که امکان اينکه کل موضوعی بدون پايه و اساس به محمد نسبت داده شده باشد کاملاً وجود داشته ولی در مورد دوم، محتمل است که حوادث به جای بوجود آمدن از هيچ، امکاناً به گونه‌ای غير بيطرفانه نوشته شده باشند.^[۲۱]

در درجه آخر اهميت مجموعه احادیث (که شامل گزارش هايی از اقوال و رفتار محمد ميباشند) بوده که چندين قرن پس از مرگ محمد نگاشته شده و اکنون در دسترس میباشد.^[۲۲] که ميتوان به آنها به عنوان آنچه که در حافظه طولانی-مدت جامعه مسلمانان با انگيزه تقليد و پيروی از محمد باقی مانده، نگریست.^[۲۳] محققين غربی به احاديث عنوان منابع دقيق تاريخی، با احتياط می نگرند. ^[۲۴] بعضی از دانشوران مانند مادلانگ گزارش هايی که با فاصله زمانی از محمد مکتوب شده‌اند را تماماً رد نکرده و سعی در بررسی ارزش تاريخی آنها از طريق ارزيابی ميزان سازگاری آنها با شرايط تاريخی زمان محمد، حوادث و اشخاصی که اين احاديث توصيف ميکنند، دارند.^[۲۵]

تعداد اندکی منابع نوشته شده توسط غير مسلمانان نيز موجود هست که به گفته محقق نيگوسيان وجود تاريخی محمد را تاييد کرده و جهت تقويت صحت آنچه توسط مورخين مسلمان نوشته شده مفيد ميباشند.^[۱۵]

نام‌ها و عناوین محمد

نام «محمد» در خوشنویسی سبک ثلث، کاری از یک خطاط عثمانی

نام عربی «محمد» به معنای «قابل ستایش» یا «ستوده»، که چهار بار در قرآن تکرار شده‌است، ^[۲۶] و رایج‌ترین نام پیامبر اسلام و بخشی از فراخوان روزانه مسلمانان برای عبادت (اذان) و همینطور نمازهای پنجگانه روزانه‌است. شخص ایماندار پس از گواهی دادن بر یگانگی خدا، با به‌زبان آوردن «أشهَدُ أنَ محمداً رسول‌الله»، گواهی یا شهادت به برگزیده‌شدن محمد به عنوان پیامبر خدا، میدهد. مسلمانان همواره نام او را با احترام مخصوص یاد می‌کنند و با

• صفحه نخست
• پست الکترونیک
• آرشيو
• درباره من
• دوستان
• گالری

• ار اس اس
• ار اس اس در مای یاهو
• ار اس اس در مای گوگل